Een beoordeling volgt op een aantoonbaar uitgevoerde opdracht of afgeronde validatie. De klant kiest zelf of hij beoordeelt. Een gunstige rapportuitkomst is geen voorwaarde voor een goede review; een kritische review is geen reden voor verwijdering.
1. Doel en toepassingsbereik
Dit protocol beschrijft hoe NRBI beoordelingen verzamelt, controleert, toont en modereert en onder welke voorwaarden ondernemers de bijbehorende widgets mogen gebruiken. Het geldt voor reviews binnen het NRBI/ECC-kader die via LEX-Tool of een door NRBI goedgekeurde, controleerbare bron aan een opdracht zijn gekoppeld.
Het betreft bouwkundige keuringen, deskundigenonderzoeken, geschillenrapportages, bindend advies en, waar verenigbaar met de rechterlijke opdracht en vertrouwelijkheid, gerechtelijke deskundigenonderzoeken. Ook een afgeronde rapportvalidatie kan een beoordeelbare dienst zijn.
2. Wie en wat wordt beoordeeld?
Reviews gaan over de daadwerkelijk betrokken zelfstandige deskundige of onderneming en de concrete dienstverlening. Een persoonsreview is geen beoordeling van alle medewerkers van een bedrijf. Een bedrijfsscore mag niet zonder controle aan een afzonderlijke persoon worden toegeschreven.
NRBI faciliteert registratie, certificering en kwaliteitsborging. Een verzameloverzicht van ervaringen met gecertificeerden wordt daarom niet gepresenteerd als een beoordeling van Stichting NRBI zelf. Een review is evenmin een garantie voor ieder toekomstig onderzoek of een uitspraak over aansprakelijkheid.
3. Betekenis van “echt” en “uniek”
“Echt” betekent dat de beoordelaar en diens relatie tot een werkelijk uitgevoerde dienst controleerbaar zijn. “Uniek” duidt op de eigen, aan opdrachten gekoppelde NRBI-reviewbron; het is geen claim dat nergens anders een vergelijkbaar systeem bestaat. NRBI staat geen gekochte, verzonnen of door belanghebbenden als klant geschreven reviews toe.
De aanduiding “geverifieerde opdracht” mag pas worden gebruikt nadat de dossierkoppeling is gecontroleerd. Die controle bevestigt de herkomst van de ervaring en garandeert niet dat iedere bewering in de review feitelijk juist is. Bij onvoldoende controle wordt de review niet als geverifieerd gepubliceerd.
4. Uitnodiging na uitvoering
Een aanvraag alleen geeft geen recht op een opdrachtreview. De opdracht moet aantoonbaar zijn uitgevoerd. De uitnodiging volgt nadat het rapport of de overeengekomen uitkomst via LEX-Tool ter beschikking is gesteld en de overeengekomen betaling is afgerond. Voor validatie geldt ook dat het validatieresultaat beschikbaar is gesteld.
- Opdracht vastgelegd. De opdracht ontstaat via NRBI, een RBI-er of een ander kanaal, zoals rechtsbijstand of advocatuur, en wordt controleerbaar binnen het NRBI/ECC-kader geregistreerd.
- Uitvoering en oplevering. De werkelijk uitgevoerde dienst, de betrokken persoon of onderneming en het ter beschikking gestelde resultaat bepalen waarover de klant kan beoordelen.
- Persoonlijke uitnodiging. Alleen de bekende opdrachtgever of een aantoonbaar bevoegde vertegenwoordiger krijgt toegang tot de reviewmogelijkheid. De opdrachtkoppeling blijft intern; openbare anonimiteit is geen vrijbrief voor een ongecontroleerde review.
- Vrijwillige beoordeling. De klant bepaalt de score en tekst. Een beperkt aantal herinneringen is toegestaan; weigeren of niet reageren heeft geen nadelige gevolgen. Herinneringen stoppen na plaatsing of een afmelding.
- Reactie. De beoordeelde deskundige of onderneming wordt geïnformeerd en kan een zakelijke reactie plaatsen. Ook die reactie moet aan dit protocol voldoen.
Uitnodigingen worden niet geselecteerd op verwachte tevredenheid of rapportuitkomst. Er worden geen beloningen aangeboden voor een review of voor een hogere score. Een betalingsgeschil mag niet worden gebruikt om een reeds geplaatste, toelaatbare kritische review te verbergen.
5. Reviews bij validatie
Een gecertificeerde ondernemer kan een rapport of opdracht ter validatie aanbieden binnen het daarvoor geldende kader. Na afgeronde validatie kan de klant worden uitgenodigd om de validatiedienst te beoordelen. De review vermeldt herkenbaar dat deze dienst is beoordeeld.
Publicatie op persoons- of bedrijfsniveau volgt de werkelijke rol. Een rapportauteur, uitvoerend inspecteur en validator kunnen verschillende partijen zijn. De score van een validator mag niet worden voorgesteld als een beoordeling van een onderzoek dat hij niet uitvoerde, en omgekeerd.
Een validatieaanduiding beschrijft uitsluitend de werkelijk verrichte controle: bijvoorbeeld echtheid, volledigheid of een inhoudelijke toets. Een validatie- of reviewwidget suggereert geen inspectie ter plaatse, integrale inhoudelijke goedkeuring of verzekeringsdekking als dat niet bij de dienst hoort.
6. Waarover mag de klant beoordelen?
Beoordelingen kunnen gaan over bereikbaarheid, communicatie, duidelijke opdrachtgrenzen, nakomen van afspraken, tijdigheid, bejegening, zorgvuldigheid, begrijpelijkheid van rapportage en de ervaren kwaliteit van de geleverde dienst. De beoordelaar beschrijft bij voorkeur concrete gebeurtenissen en maakt onderscheid tussen eigen ervaring, mening en feitelijke beschuldiging.
Een ongunstige ervaring of lage score is toegestaan. De klant hoeft niet eerst een formele klacht te winnen of zijn mening met een deskundigenrapport te bewijzen. Bij concrete, ernstige feitelijke beschuldigingen kan NRBI wel om een nadere toelichting of onderbouwing vragen.
7. Rapportuitkomst en reviewdruk
Betaling, opdrachtverlening of een review geeft geen recht op een gewenste conclusie. Een deskundige baseert zijn oordeel op de opdracht, informatie, waarnemingen en professionele afweging. Bij bindend advies of gerechtelijk onderzoek gaan de toepasselijke afspraken en rechterlijke aanwijzingen voor.
Het niet eens zijn met een rapport is op zichzelf geen misbruik. Ook kritiek op het onderzoek of op een conclusie kan een toelaatbare review zijn. De reviewprocedure wordt niet gebruikt om iedere betwisting van een deskundigenoordeel te blokkeren.
Wel ontoelaatbaar is het aantoonbaar inzetten van reviews of publicatiedreiging om een concrete concessie af te dwingen, bijvoorbeeld: “verander de conclusie of betaal mij terug, anders verspreid ik verzonnen beschuldigingen”. NRBI beoordeelt daarbij de context en het bewijs. Een aankondiging van een eerlijke kritische review is op zichzelf geen chantage.
8. Grenzen aan tekst en gedrag
- Geen bedreiging, discriminatie, gerichte belediging, scheldpartijen of intimidatie.
- Geen verzonnen identiteit, nagebootste klantervaring, gecoördineerde nepreviews of kunstmatige vermenigvuldiging van dezelfde beoordeling.
- Geen openbaarmaking van vertrouwelijke dossierstukken, contactgegevens, keuringsadressen of persoonsgegevens van derden zonder geldige grondslag.
- Geen bewust onjuiste ernstige feitelijke beschuldigingen, reclame of inhoud die geen verband houdt met de beoordeelde dienst.
Hetzelfde geldt voor de reactie van de ondernemer. Hij mag geen klantgegevens onthullen, druk uitoefenen om een lage score in te trekken of een wijziging van het rapport als ruilmiddel voor een betere beoordeling aanbieden.
9. Review, klacht, revisie en addendum
Een review is ervaringsfeedback. Een klacht, correctie, revisie of addendum loopt via het afzonderlijke toepasselijke protocol. Het plaatsen of verwijderen van een review bepaalt niet de uitkomst van die procedures en vormt geen erkenning van aansprakelijkheid of aanspraak op een verzekering.
10. Uitgangspunt: toelaatbare kritiek blijft staan
Een review wordt niet verwijderd omdat hij negatief is, reputatieschade veroorzaakt, een laag gemiddelde geeft of door de ondernemer wordt betwist. Een zakelijke, relevante kritische beoordeling blijft zichtbaar. Een reactie of verweer van de deskundige is geen automatisch veto.
11. Beoordeling van een melding
- Concrete melding. De melder noemt de review, de betwiste passage en de reden. NRBI of een bevoegd ECC-moderator toetst aan dit protocol en vraagt zo nodig toelichting aan de reviewer en de beoordeelde partij.
- Onafhankelijke weging. Een inhoudelijk betrokken deskundige beslist niet zelf over verwijdering van zijn eigen review. Bij betwiste beïnvloeding, bindend advies of gerechtelijke dossiers betrekt NRBI een derde die geen belang heeft bij de rapportuitkomst.
- Passende maatregel. Mogelijkheden zijn handhaven, een reactie toevoegen, persoonsgegevens afschermen, een overtredende passage verwijderen of - als een lichtere maatregel onvoldoende is - de review verwijderen. Een wijziging mag de strekking niet verdraaien.
- Motivering en herstel. Een beperking wordt voorzien van een concrete reden. Waar mogelijk krijgt de reviewer gelegenheid de tekst zelf aan te passen, met behoud van de kritische ervaring. Bij verwijdering wordt de reden zichtbaar toegelicht voor zover privacy, veiligheid en wet dit toelaten.
Bij een concrete bedreiging, ernstige privacyschending of duidelijk onrechtmatige inhoud kan een review direct tijdelijk worden afgeschermd. Dit is geen definitief inhoudelijk oordeel. Nadere beoordeling volgt zo spoedig mogelijk; een melding alleen is onvoldoende om kritiek voor onbepaalde tijd te verbergen.
12. Reactie en bezwaar
Voor een maatregel volgens dit protocol is geen voorafgaande toestemming van reviewer of ondernemer nodig. NRBI informeert de betrokkenen wel over de maatregel, de reden en de mogelijkheid van herbeoordeling, tenzij een wettelijke of zwaarwegende veiligheidsreden zich daartegen verzet.
Een verzoek om herbeoordeling kan schriftelijk aan ECC worden gericht via ecc@nrbi.nl, onder vermelding van de reviewlink en reden. Een andere bevoegde beoordelaar weegt het verzoek. NRBI streeft naar ontvangstbevestiging binnen vijf werkdagen en een gemotiveerd besluit binnen twintig werkdagen; bij uitstel volgt uitleg. Deze streeftermijnen beperken wettelijke rechtsmiddelen niet.
De inhoudelijke geschiluitkomst blijft gescheiden van moderatie. NRBI kan misbruik weren zonder een normale lage score te wissen en zonder te beloven dat een extern platform, zoals Google, dezelfde maatregel zal nemen.
13. Toegestaan widgetgebruik
Een gecertificeerde persoon of onderneming mag een persoonlijke reviewwidget of validatiewidget op de eigen website gebruiken als NRBI/ECC dit vanuit het account heeft toegestaan. De unieke code, de gekoppelde identiteit, de toegestane website en de aangeboden weergave bepalen de omvang van die toestemming. Toegang tot code alleen is geen onbeperkte licentie.
- Gebruik uitsluitend de eigen goedgekeurde code en de smalle, brede of responsieve variant die het account aanbiedt. Gebruik van een code van een andere deskundige of onderneming is niet toegestaan.
- Laat bron, naam, score, aantal, relevante periode, doorlink en eventuele validatieomschrijving intact. Verberg geen kritische reviews, filters of herkomst door aanpassingen aan de widget of omliggende weergave.
- Kopieer reviewteksten niet als eigen testimonials, screenshots, reclame of losse pagina-inhoud. Geen export, scraping, doorverkoop, overdracht of herpublicatie via een andere website, platform, feed of AI-dataset buiten de verleende toestemming.
- Een niet-gecertificeerd bedrijf krijgt op grond van dit protocol geen recht op de gecertificeerden-widget. Bij verlopen of ingetrokken toestemming moet de widget worden verwijderd; historische reviews blijven als zodanig herkenbaar in het bronregister.
Toestemming voor ander gebruik vraagt voorafgaande schriftelijke goedkeuring van de bevoegde NRBI/ECC-organisatie en, waar nodig, van andere rechthebbenden. Verwijzen naar de openbare bronpagina met een gewone link is toegestaan. Bij oneigenlijk gebruik kan NRBI de widgettoestemming intrekken of de koppeling blokkeren; dit verwijdert niet automatisch rechtmatige klantfeedback uit de bron.
14. Rechten op teksten en de verzameling
Dit protocol geeft geen algemene toestemming aan derden om de reviewverzameling over te nemen. Bescherming kan volgen uit toepasselijk auteursrecht, databankenrecht en geldige gebruiksafspraken; de beschermingsomvang hangt af van de inhoud en de omstandigheden. NRBI claimt niet automatisch het auteursrecht van de reviewer.
Bij plaatsing wordt vooraf duidelijk afgesproken welk niet-exclusief gebruiksrecht de reviewer verleent: publicatie en moderatie binnen NRBI en LEX-Tool, de gekoppelde persoons- en bedrijfsprofielen en goedgekeurde widgets. Die toestemming omvat geen vrij hergebruik door willekeurige derden of niet-gecertificeerde ondernemingen. Voor reeds bestaande reviews wordt de eerder verleende toestemming gerespecteerd.
Dwingende wettelijke uitzonderingen, een rechtmatig citaat, gebruik in een procedure en de rechten van de auteur blijven bestaan. Dit protocol verbiedt de klant niet om zijn eigen ervaring elders in eigen woorden te delen. Ook maakt “dubbele content” een publicatie niet op zichzelf onrechtmatig. Dit onderscheid beschermt de NRBI-bron zonder een onhoudbaar algemeen publicatieverbod.
15. Transparante cijfers en herkomst
Bij scores worden de schaal, het aantal beoordelingen, de periode en de bron vermeld. Voor een eigen berekening telt iedere geldige unieke review binnen de getoonde selectie even zwaar. Een gemiddelde wordt berekend als de som van de scores gedeeld door het aantal reviews. Een bronscore van LEX-Tool wordt als bronscore aangeduid; omrekening naar een andere schaal wordt toegelicht.
Een jaarcijfer berust uitsluitend op gedateerde reviews uit dat jaar. Als er in het lopende jaar geen reviews zijn, mag het meest recente beoordeelde jaar worden getoond, mits dat jaar en de reden duidelijk worden vermeld. Geen reviews betekent geen gemiddelde; het betekent niet automatisch nul sterren of een slechte prestatie.
De totaalstand vanaf een startjaar is afzonderlijk herkenbaar. Ontbreken reviewteksten bij een bron die wel een totaalstand levert, dan wordt dat verschil toegelicht. Ontbrekende jaartallen, teksten of aantallen worden niet aangevuld met verzonnen gegevens.
In een NRBI-verzameloverzicht telt dezelfde bron of review niet dubbel mee doordat hij op zowel een persoons- als bedrijfsprofiel staat. Een totaalgemiddelde is naar aantallen gewogen en geeft aan welke gecertificeerden en welke bronnen zijn opgenomen. Een selectie wordt niet gepresenteerd als alle ooit geplaatste reviews.
16. Belang voor de ondernemer
Een controleerbare reviewbron maakt de dienstverlening zichtbaar naast de certificering. Klanten kunnen ervaringen vergelijken met de juiste persoon en het juiste bedrijf. De ondernemer kan zorgvuldig reageren, laten zien hoe hij afspraken nakomt en leren van terugkerende opmerkingen over communicatie, planning of rapportage.
Een accountgebonden widget maakt die herkomst ook op de eigen website herkenbaar. Doorlinks naar het NRBI-profiel, de reviewpagina en het boeken of kiezen van de juiste dienst kunnen de vindbaarheid en de keuze van klanten ondersteunen. NRBI garandeert geen zoekpositie, sterrenvermelding door Google, AI-aanbeveling of aantal boekingen.
Dezelfde regels beschermen de ondernemer tegen nepreviews en aantoonbare intimidatie, terwijl terechte kritiek zichtbaar blijft. Dat onderscheid maakt het systeem geloofwaardiger dan een verzameling uitsluitend positieve aanbevelingen. Een reviewscore ondersteunt kwaliteitsborging, maar vervangt geen certificaat, onderzoek of formele beoordeling van vakbekwaamheid.
17. Privacy en vertrouwelijkheid
Openbare reviews bevatten alleen gegevens die voor de ervaring nodig zijn. Geen volledig dossiernummer, keuringsadres, telefoonnummer of vertrouwelijke stukken. Dossierkoppelingen worden niet openbaar getoond. Betrokkenen worden vóór plaatsing geïnformeerd over verantwoordelijke organisaties, publicatie, ontvangers, bewaartermijnen en hun privacyrechten.
Bij rechtbankzaken en bindend advies wordt vooraf nagegaan of publicatie verenigbaar is met vertrouwelijkheid en de opdracht. Een widget of review mag niet de indruk wekken dat alle betrokken procespartijen de rapportuitkomst hebben onderschreven. Reviewsignalen leiden zo nodig tot een afzonderlijke kwaliteitsbeoordeling; een lage score leidt niet automatisch tot intrekking van certificering.
18. Vaststelling en toepassing
Dit is versie 1.0 concept voor vaststelling door de bevoegde NRBI/ECC-organisatie. Inwerkingtreding volgt pas na vaststelling en bekendmaking van de toepasselijke versie. De beschreven verificatie, moderatie en widgettoestemming moeten aantoonbaar uitvoerbaar zijn voordat daarover publiekelijk wordt geclaimd dat zij worden toegepast. Dit document is geen verklaring dat alle technische functies al zijn ingericht.
Het protocol wordt vóór plaatsing van een review en vóór aanvaarding van widgetgebruik beschikbaar gesteld. Nieuwe afspraken worden niet stilzwijgend met terugwerkende kracht opgelegd. De toepasselijke wet, rechterlijke aanwijzingen en dwingende rechten gaan voor. Bij samenloop met klachten-, revisie-, addendum- of onafhankelijkheidsprotocollen blijven die afzonderlijke procedures bestaan.
Korte uitleg voor de consument
Uw ervaring helpt anderen een deskundige te kiezen. Binnen het NRBI-reviewkader volgt een uitnodiging op een uitgevoerde opdracht of afgeronde validatie, nadat het resultaat beschikbaar is gesteld. Wij controleren de relatie tussen beoordelaar en dienst. U beslist zelf of u beoordeelt en welk cijfer u geeft. De review gaat over de betrokken persoon of onderneming, niet over Stichting NRBI. Ook kritische beoordelingen blijven zichtbaar als zij aan de regels voldoen. Wij weren nepreviews, bedreiging en onrechtmatige inhoud. De deskundige kan zakelijk reageren. Een review verandert een onafhankelijk deskundigenoordeel niet.
Korte uitleg voor de ondernemer
Uw certificering vertelt binnen welk kader u werkt; controleerbare klantervaringen maken zichtbaar hoe uw dienstverlening wordt ervaren. Uw goedgekeurde review- of validatiewidget verbindt die ervaringen aan uw eigen profiel en helpt klanten de herkomst te controleren. Gebruik uitsluitend de code en weergave die in uw account zijn toegestaan. Reviews zijn geen los promotiemateriaal dat u mag kopiëren. U kunt reageren op kritiek en misbruik melden. Zo ondersteunt het protocol zowel uw betrouwbaarheid en vindbaarheid als de onafhankelijkheid van uw werk.
Bronnen bij het opstellen - geraadpleegd 9 oktober 2026
Afstemming: NRBI/ECC-conceptprotocol Onafhankelijkheid, Integriteit en Opdrachtgrenzen, versie 1.0. Dit reviewprotocol bevat het publieksbeleid; technische beheerstappen worden afzonderlijk ingericht.
Bronnen bij het opstellen - geraadpleegd 9 oktober 2026
ACM - Reviews en beoordelingen gebruiken https://www.acm.nl/nl/verkoop-aan-consumenten/reclame-en-verleiden/online-beinvloeden/reviews-en-beoordelingen-gebruiken
KVK - Online reviews: dit zijn de regels https://www.kvk.nl/wetten-en-regels/online-verkoop-nieuwe-regels-voor-reviews/
Rijksoverheid - Gebruik van teksten van anderen https://www.rijksoverheid.nl/vraag-en-antwoord/intellectueel-eigendom/mag-ik-teksten-muziek-of-foto-s-van-anderen-gebruiken
EU - Richtlijn 96/9/EG inzake rechtsbescherming van databanken https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/1996/9/oj